News

BIẾT TẤT VỀ “NHUỘM TỰ NHIÊN” - AN TOÀN CHO BẠN, THÂN THIỆN CHO MÔI TRƯỜNG

“Nhuộm tự nhiên” (Natural Dyes) là một trong những khái niệm nổi bật khi nhắc đến thời trang bền vững. Bởi bên cạnh rác thải khó phân hủy, quá trình sản xuất tiêu tốn năng lượng, hậu quả từ việc nhuộm vải cũng là một trong những tác hại to lớn mà ngành thời trang mang lại cho môi trường. Nhuộm tự nhiên giải quyết đồng thời hai vấn đề: ô nhiễm nguồn nước và an toàn sức khỏe cho người dùng. Vậy nhuộm tự nhiên là gì và thực hành ra sao? Cùng tìm hiểu với W.ELL Fabric qua bài viết sau.

Nhuộm tự nhiên là gì?

 

Nhuộm tự nhiên là khái niệm chỉ việc nhuộm màu cho vải bằng các nguyên liệu thuần tự nhiên thay vì chất nhuộm hóa học được chế tạo từ phòng thí nghiệm. Nhuộm tự nhiên sử dụng nguyên liệu có nguồn gốc từ thực vật, động vật không xương sống hoặc khoáng chất. Nhưng nhìn chung, nguyên liệu chủ đạo hiện nay của nhuộm tự nhiên vẫn là thực vật như: lá, vỏ cây, các loại quả có màu sắc phù hợp…

 

Theo các nhà khảo cổ, phương pháp nhuộm tự nhiên đã xuất hiện từ cách đây hơn….5000 năm trước tại Trung Quốc. Hiện nay, với xu hướng “back to nature” - đề cao tự nhiên, nhuộm tự nhiên là phương pháp nhuộm vải được ưa chuộng vì giải quyết được hai vấn đề nhức nhối của nhuộm hóa học: ô nhiễm nguồn nước và đất nặng nề, về lâu dài không tốt cho sức khỏe và làn da của người dùng.


Những điều cần về nhuộm tự nhiên:

 

  1. Không phải loại vải nào cũng có thể nhuộm tự nhiên:

Thật ngạc nhiên đúng không? Bởi nhuộm tự nhiên không dành cho mọi loại vải như bạn nghĩ. Nhuộm tự nhiên thành công nhất là khi nhuộm cho các loại vải cũng có nguồn gốc tự nhiên. Cotton, len, lụa và vải lanh là những loại vải hấp thụ màu nhuộm tốt nhất.

 

  1. Màu nhuộm phụ thuộc vào nguyên liệu mà bạn chọn:

Nhuộm tự nhiên sử dụng nguyên liệu chủ yếu từ thực vật, và không phải loài thực vật nào cũng dễ dàng “hô biến” thành chất nhuộm vải. Trường hợp khác, lại có những thực vật cho ra màu vải không giống như màu sắc ban đầu của bản thân nó. Tuy vậy, đây không phải là rào cản lớn cho hành trình nhuộm. Để đảm bảo vải lên đúng màu, bạn chỉ cần kiểm tra danh sách “Các loài thực vật thường dùng để nhuộm và màu sắc khi lên vải” sau:

Màu cam: cà rốt, hành tây,...

Màu nâu: rễ bồ công anh, vỏ cây sồi, vỏ quả óc chó, trà, cà phê, quả trứng cá…

Màu hồng: quả mọng, quả anh đào, hoa hồng (giống màu đỏ và hồng), vỏ và hạt của quả bơ…

Màu xanh: lá chàm, bắp cải đỏ, dâu đỏ, quả việt quất, nho tím, vỏ cây chi giác mộc…

Màu đỏ nâu: lựu, củ cải đường, cây huyết, hoa bụp giấm, bloodroot…

Màu xám đen: quả mâm xôi, vỏ quả óc chó.

Đỏ tím: quả mọng đỏ (berry đỏ), lá húng quế, lá húng tây, hoa kim châm, huckleberries (loại quả thuộc họ berry).

Màu xanh lá cây: atiso, rễ cây me, rau chân vịt, lá bạc hà, hoa rồng, hoa tử đinh hương, cỏ, cây tầm ma, cây chuối, lá đào.

Màu vàng: lá nguyệt quế, cúc vạn thọ, hoa hướng dương, hoa bồ công anh, ớt bột, nghệ, lá cần tây, rễ cây hoàng đế, rễ cây mận, rễ cây dâu tây, rễ cây dock vàng.

 

  1. Sử dụng nguyên liệu “tươi” để nhuộm vải:

Để đảm bảo màu lên đúng như danh sách kể trên, bạn cần phải sử dụng các loại củ quả hoặc lá tươi, đủ chín tới và trưởng thành, không sử dụng nguyên liệu quá non hoặc quá khô. Đặc biệt, các nguyên liệu khô thường khiến màu lên bị tối so với màu gốc hoặc đôi khi chẳng lên được màu nào cả.

Hướng dẫn thực hành nhuộm tự nhiên:

 

Cách 1. Tự làm dung dịch nhuộm tự nhiên từ nguyên liệu thực vật:

 

Bước 1. Làm ướt vải, đặt vải trong trạng thái cố định để vải ngấm màu nhuộm đều hơn. Hòa tan vải với hỗn hợp sau:

  • Với nguyên liệu là các loại quả mọng, thuộc giống berry: hòa tan ½ chén nước và 8 cốc nước lạnh

  • Với nguyên liệu là các loại thực vật khác: hòa tan giấm vào nước lạnh với tỉ lệ 1:4

Sau khi ngấm vải vào dung dịch, giữ nguyên trong một giờ. Rửa sạch vải với nước lạnh khi hết thời gian.

 

Bước 2. Đun dung dịch nhuộm: sử dụng chậu lớn (nên dùng thép không gỉ hoặc thủy tinh để tránh màu nhuộm phản ứng ngược với chậu), đổ đầy nước gấp đôi so với số nguyên liệu bạn dùng. Đun nhỏ lửa trong vòng 1 giờ hoặc lâu hơn cho đến khi bạn thu được chất lỏng màu tối đẹp.

 

Bước 3. Lọc hết bã nguyên liệu thực vật ra, cẩn thận đặt vải vào chậu lớn và đun lửa nhỏ trong vòng một giờ hoặc hơn, lưu ý khuấy vải một lần trong thời gian đun. Khi ngừng đun, để vải nguyên trong nước ấm để đảm bảo vải hấp thu tốt màu nhuộm.

 

Bước 4. Khi thấy vải đã lên được màu như bạn muốn, lấy vải ra và giặt nhẹ lại bằng nước lạnh. Cuối cùng, sấy hoặc phơi khô vải như bình thường để bắt đầu sử dụng.

 

Cách 2. Sử dụng bột nhuộm tự nhiên:

 

Bột nhuộm tự nhiên là bột được nghiền trực tiếp từ các nguyên liệu thực vật chuyên dùng cho việc nhuộm. Thông thường, bột tự nhiên là thành phẩm đã được sản xuất và bán sẵn. Hòa bột tự nhiên vào nước, bạn sẽ được dung dịch nhuộm tự nhiên mà không cần phải đun nấu như cách trên. Tuy vậy, hãy chắc chắn bạn đã “chuẩn bị” sẵn sàng cho vải ngấm bột nhuộm bằng các bước tương tự như cách 1 nhé. 

 

Nhuộm tự nhiên không chỉ dành riêng cho quần áo, nó dành cho tất cả mọi sản phẩm, miễn là sử dụng đúng loại vải phù hợp. Khăn trải giường, rèm cửa, áo sơ mi, khăn và thậm chí cả đồ lót đều áp dụng được các phương pháp trên. 

 

Tuy vậy, cần lưu ý rằng, màu nhuộm tự nhiên không thể giữ được siêu bền như nhuộm bằng hóa chất bởi mỗi chất nhuộm hóa học đều được làm từ các hợp chất phức tạp khác nhau, kèm theo đó là các chất phụ trợ để đảm bảo vải không bị chất tẩy trong nước giặt thường ngày rửa trôi. Và đương nhiên, sự kết hợp nhiều chất hóa học này cũng trực tiếp gây hại cho môi trường, gián tiếp tác động lên sức khỏe bạn. Để giữ màu cho vải nhuộm tự nhiên tốt nhất, hãy cẩn thận khi lựa chọn nước giặt: hạn chế sử dụng bột giặt công nghiệp, ưu tiên sử dụng nước giặt tự nhiên làm từ thực vật như enzym bồ hòn hoặc các nước giặt chuyên dụng cho vải nhuộm tự nhiên như Synthrapol. Không chỉ giữ màu tốt, các sản phẩm kể trên còn không gây ô nhiễm nguồn nước khi thải ra môi trường. Quả là một mũi tên trúng hai đích phải không!

 

Ngoài cách tự làm, bạn hoàn toàn có thể tìm mua các loại vải hoặc sản phẩm được làm từ phương pháp nhuộm tự nhiên. Tại W.ELL Fabric hiện đang có bán Vải Cotton Nhuộm Organic và Vải Cotton Nhuộm Organic Dệt Thoi ứng dụng công nghệ nhuộm tự nhiên, thân thiện với môi trường từ nhuộm vải đến các công đoạn sản xuất khác. Liên hệ với W.ELL Fabric ngay để chọn mua các tấm vải nhuộm tự nhiên, vừa tiết kiệm thời gian mà vẫn bảo vệ môi trường, bảo vệ an toàn cho chính sức khỏe bạn nhé.


 

Nguồn:

https://en.wikipedia.org/wiki/Natural_dye

https://www.diynatural.com/natural-fabric-dyes/

 

Bạn có đang mặc đồ chống nắng đúng cách ?

Sài Gòn trước cơn mưa vẫn là những bầu trời nắng chói...

BIẾT TẤT VỀ “NHUỘM TỰ NHIÊN” - AN TOÀN CHO BẠN, THÂN THIỆN CHO MÔI TRƯỜNG

“Nhuộm tự nhiên” (Natural Dyes) là một trong những khái...