PFAS là gì? Vì Sao Ngành Dệt May Đang Nói Không Với Các Hóa Chất Này

PFAS còn được gọi là hóa chất vĩnh cửu (forever chemicals). Chúng từng được ứng dụng rộng rãi trong các sản phẩm hàng ngày như nồi chống dính, bao bì thực phẩm, mỹ phẩm, đặc biệt là vải sợi, quần áo (các hóa chất PFAS giúp vải có khả năng chống nước, bám bẩn, ít nhăn hơn).

Tuy nhiên các hóa chất này đang bị siết chặt và loại bỏ bởi nhiều quốc gia như Mỹ, EU vì gây ảnh hưởng đến sức khỏe đến con người như rối loạn nội tiết, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, làm tăng nguy cơ mắc một số loại ung thư & gây tổn hại đến môi trường.

Vậy PFAS là gì? Tại sao PFAS đang bị loại khỏi ngành dệt may? Hãy cùng tìm hiểu nội dung sau.

1. PFAS là gì? PFAS gồm những chất nào?

PFAS (Per- and polyfluoroalkyl substances) là tên gọi chung cho một nhóm gồm hàng ngàn hợp chất nhân tạo có chứa liên kết carbon–fluor, vốn rất bền vững và cực kỳ khó phân hủy trong tự nhiên. Cũng vì khả năng “không tan biến” này, PFAS được gọi là hóa chất vĩnh cửu (forever chemicals).

PFAS gồm những chất phổ biến có thể kể đến như PFOA, PFOS, GenX, PFHxS… đã từng được ứng dụng rộng rãi trong dệt may tăng cường độ bền và tính năng của vải.

Chính vì PFAS rất khó phân hủy, nên nó có thể gây ô nhiễm nước uống, đất và động vật hoang dã. Ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học làm dấy lên lo ngại về tác động tiềm tàng của chúng đối với sức khỏe con người, khiến các nhà khoa học, cơ quan quản lý và người tiêu dùng ngày càng chú ý.

2. Ngành dệt may và thời trang đã sử dụng PFAS như thế nào?

PFAS thường được sử dụng trong ngành dệt may để tạo ra các tính năng đặc biệt như kháng nước, kháng dầu, chống nhăn và chống bám bẩn cho vải. Đây là lý do vì sao nhiều sản phẩm may mặc “dễ chăm sóc” (easy-care) hay đồ dùng ngoài trời lại có mặt của nhóm hóa chất này.

PFAS thường được tìm thấy trong quần áo và các sản phẩm dệt may như:

• Áo mưa
• Đồ dùng ngoài trời
• Đồ thể thao
• Đồng phục
• Hàng dệt gia dụng

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tiếp xúc với PFAS có thể làm suy yếu hệ miễn dịch, gây rối loạn nội tiết, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và làm tăng nguy cơ mắc một số loại ung thư. Đây cũng là lý do ngày càng nhiều quốc gia và tổ chức kêu gọi loại bỏ nhóm chất này khỏi ngành dệt may.

Đặc biệt khi nhận thức của người tiêu dùng ngày càng tăng, các thương hiệu và nhà cung cấp đang chịu áp lực phải tìm kiếm giải pháp thay thế không chứa PFAS và chủ động thúc đẩy những lựa chọn an toàn hơn.

3. PFAS gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người và môi trường như thế nào?

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng PFAS có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng đặc biệt là khi tích tụ trong cơ thể theo thời gian.

Các nghiên cứu khoa học hiện tại đã được công bố tại Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (U.S. Environmental Protection Agency – EPA) đã chỉ ra rằng việc tiếp xúc với một số mức PFAS nhất định có thể dẫn đến:

• Tác động đến sinh sản như giảm khả năng sinh sản hoặc tăng huyết áp ở phụ nữ mang thai.
• Tác động hoặc sự chậm phát triển ở trẻ em, bao gồm trẻ nhẹ cân khi sinh, dậy thì sớm, biến dạng xương hoặc thay đổi hành vi.
• Tăng nguy cơ mắc một số bệnh ung thư, bao gồm ung thư tuyến tiền liệt, thận và tinh hoàn.
• Giảm khả năng chống lại nhiễm trùng của hệ thống miễn dịch cơ thể, bao gồm cả giảm phản ứng với vắc-xin.
• Can thiệp vào hormone tự nhiên của cơ thể.
• Tăng mức cholesterol và/hoặc nguy cơ béo phì.

Không chỉ ảnh hưởng đến con người, PFAS còn là một mối đe dọa bền vững đối với môi trường.

Theo Cơ quan Môi trường Châu Âu (EEA), PFAS có thể xâm nhập môi trường ở mọi giai đoạn trong vòng đời của sản phẩm dệt may, từ công đoạn sản xuất, tiêu dùng cho đến xử lý thải. Hóa chất này không phân hủy sinh học, tích tụ trong nước thải, đất, không khí và sinh vật – cuối cùng quay lại chuỗi thực phẩm của con người.

→ Sự ô nhiễm lan rộng của PFAS cho thấy vì sao nhóm chất này ngày càng bị siết chặt quản lý, và vì sao các thương hiệu cần chủ động loại bỏ chúng khỏi chuỗi cung ứng. Việc kiểm soát hóa chất PFAS từ sớm là điều cần thiết để giảm thiểu tác hại và đón đầu các quy định khắt khe trên toàn cầu.

4. Các lệnh cấm PFAS ở thị trường Mỹ & Eu ở hiện tại và thời gian sắp tới

Trước những lo ngại về sức khỏe và môi trường, nhiều quốc gia đang siết chặt quy định về PFAS trong sản phẩm dệt may. Dưới đây là những quy định quan trọng nhất đang có hiệu lực hoặc sắp triển khai:

4.1. Tại Mỹ

• California (AB 1817): Cấm PFAS được bổ sung có chủ đích trong sản phẩm dệt may từ tháng 1/2025.
• New York: Cấm PFAS trong quần áo, trừ trang phục ngoài trời dùng trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt (được hoãn đến năm 2028).
• Colorado: Đang trong lộ trình loại bỏ PFAS khỏi quần áo ngoài trời, yêu cầu gắn nhãn cảnh báo trước khi lệnh cấm hoàn toàn áp dụng vào năm 2028.

4.2. Tại châu Âu

• Liên minh châu Âu: Một số nhóm PFAS như PFCA và PFHxA đã bị cấm trong dệt may tiêu dùng. Cơ quan Hóa chất châu Âu (ECHA) đang đề xuất lệnh cấm toàn diện PFAS theo quy định REACH, có thể tạo tiền lệ cho toàn cầu.
• Pháp (Luật số 2025-188): Cấm PFAS trong sản phẩm dệt may, giày dép và chất chống thấm dùng cho người tiêu dùng từ tháng 1/2026.
• Đan Mạch: Sẽ cấm nhập khẩu và bán quần áo, giày dép chứa PFAS cho người tiêu dùng cá nhân từ tháng 7/2026.

Việc chuyển sang chất liệu không chứa PFAS đang trở thành tiêu chuẩn mới của ngành. Để đảm bảo tuân thủ quy định và đáp ứng kỳ vọng người tiêu dùng, các thương hiệu cần:

• Theo sát các quy định đang thay đổi
• Chủ động loại bỏ PFAS khỏi thiết kế và chuỗi cung ứng
• Lựa chọn nhà cung cấp vải có kiểm nghiệm hóa chất rõ ràng

Hiểu rõ các quy định áp dụng và phản ứng kịp thời chính là chìa khóa để giảm thiểu rủi ro và đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng của mỗi quốc gia.

5. W.ELL Fabric chủ động phát triển dòng vải không PFAS

Dù xu hướng loại bỏ PFAS đang được đẩy mạnh, quá trình chuyển đổi này không hề dễ dàng. Các thương hiệu thời trang đang phải đối mặt với nhiều rào cản về kỹ thuật, pháp lý và uy tín. Đặc biệt với các brand làm mặt hàng thời trang đời sống như Baby wear, Underwear, Casual wear… đang xuất khẩu ở thị trường Âu – Mỹ.

Với định hướng R&D, tập trung vào sản phẩm chất lượng an toàn, phục vụ người dùng có làn da nhạy cảm như trẻ em và người có làn da dễ kích ứng, W.ELL Fabric phát triển các dòng vải từ sợi tự nhiên như Bamboo Biocell, Bamboo Cotton, vải Ananas,… HOÀN TOÀN KHÔNG SỬ DỤNG PFAS.

W.ELL Fabric với thế mạnh tự chủ nguồn sợi, vải eco made in Vietnam, đã có kinh nghiệm làm việc & phối hợp cùng các nhà máy nhuộm – dệt đạt chuẩn quốc tế, đảm bảo sản phẩm có thể truy xuất nguồn gốc và vượt qua kiểm nghiệm độc lập (Nissenken, Bureau Veritas, OEKO-TEX, GOTS…).

Đồng thời, W.ELL Fabric cũng hỗ trợ thương hiệu kiểm tra hóa chất theo yêu cầu, nhằm giúp khách hàng chủ động đáp ứng các quy định mới của thị trường.

Nguồn tham khảo:

• https://www.bluesign.com/en/pfas-in-clothing/
• https://www.fieldfisher.com/en/insights/pfas-uk-regulatory-snapshot
• https://www.eea.europa.eu/en/analysis/publications/pfas-in-textiles-in-europes-circular-economy?activeTab=9bf40ebe-5301-4ac5-ab70-164a498d23bb
• https://leginfo.legislature.ca.gov/faces/billTextClient.xhtml?bill_id=202120220AB1817

---

>>> Xem thêm: Quy Định Xuất Khẩu Dệt May EU & Lợi Thế Từ EVFTA 2027