Vải Dứa Có Thật Sự Tốt? Tất Tần Tật Nên Biết Về Vải Dứa

Là cây ăn trái phổ biến ở Đông Nam Á, vải dứa được biết đến từ khoảng thế kỷ 17. Thời “hoàng kim” của nó được biết đến với tên gọi vải Piña từ Philippines – chất liệu được ưa chuộng bởi tầng lớp quyền quý, giàu có trong xã hội.

Tốt và đẹp như vậy, nhưng vải dứa không được sử dụng rộng rãi, phổ biến. Cuối thế kỷ 19, nó nhanh chóng bị lãng quên khi các loại vải công nghiệp giá rẻ cùng với trào lưu Fast Fashion “xâm lấn” ngành may mặc.

Tuy vậy, vẻ đẹp và chất lượng của vải dứa là sự thật hiển nhiên, không thể phủ nhận. Cùng với xu hướng SỐNG XANH, nhiều dự án khởi nghiệp tại Đông Nam Á có tham vọng “tái sinh” vải dứa để ứng dụng đại trà rộng rãi vào đời sống đương đại.

Tại Việt Nam, Bảo Lân Textile cùng với đối tác chiến lược Ecofa Vietnam đã thành công nghiên cứu, phát triển và sản xuất đại trà tơ, sợi, vải dứa sinh thái. Tách xuất hoàn toàn từ lá dứa thu hoạch trên các đồng dứa Việt, với quy trình sản xuất hoàn toàn khép kín tại Việt Nam, sản phẩm được đặt theo tên khoa học của dứa: Ananas.

1. Vì sao vải dứa được giới quyền quý ưa chuộng qua nhiều thế kỷ?

Để dệt vải dứa, trước tiên, làm sạch lá dứa sau khi thu hoạch, rồi cạo tỉ mỉ, cẩn thận cho đến khi chỉ còn lại những sợi xơ dài, dai, mịn, màu trắng ngà bên trong lá; kế tiếp, xơ được xử lý thành tơ để đem kéo sợi, rồi dệt thành một loại vải mỏng nhưng cứng cáp, bền chắc. Loại vải mỏng này được thêu bằng chỉ cùng màu trắng ngà của vải, và thường được dùng may lễ phục nam (vd: sơ mi Barong Tagalog – quốc phục Philippines), khăn choàng, khăn tay, hay các chi tiết trang trí sang trọng, tinh tế trên trang phục nữ như: cổ áo, tay áo… thậm chí ứng dụng trong trang trí nội thất, như: khăn trải trang trí bàn ghế tủ v.v…

Gần đây, thông qua kiểm tra của Tổ chức Kiểm tra & phân tích kỹ thuật Nissenken (Nhật Bản) và Viện Nghiên cứu Dệt may TP. HCM (VTRSI-TTC), vải dứa Ananas đã được chứng nhận 4 tính năng vượt trội, gồm:

• Độ bền vải.
• Khử mùi tự nhiên trên sợi.
• Kháng khuẩn tự nhiên trên sợi.
• Chống nắng tự nhiên trên tơ.

Khí hậu nhiệt đới nóng ẩm thường đòi hỏi chất liệu may mặc phải nhẹ, mát, thông thoáng, bền chắc, thấm hút tốt nhưng không dễ bị ố vàng. Kết quả thử nghiệm này cho thấy, giới quyền quý Philippines xưa ưa chuộng vải dứa là có lý do.

Rõ ràng, vẻ đẹp cũng như chất lượng tốt của vải dứa đã thôi thúc Bảo Lân Textile (cũng như các doanh nghiệp phát triển sợi vải tại Đông Nam Á) bắt tay vào nghiên cứu, phát triển việc sản xuất vải dứa quy mô lớn để cung cấp sợi vải dứa đại trà đến các doanh nghiệp dệt may, thương hiệu thời trang.

2. Vải dứa Ananas sản xuất đại trà tốt hơn vải dứa thủ công thế nào?

Để so sánh sự ưu việt giữa vải dứa thủ công và Ananas, chúng ta hãy cùng tìm hiểu quy trình sản xuất quy mô lớn sợi vải dứa Ananas tại Việt Nam.

Có thể nói, với “Giải pháp tái chế tài nguyên dứa tự nhiên chưa được tận thu sau canh tác thành sợi vải tự nhiên bằng phương thức sản xuất đại trà”, Ananas là tơ, sợi, vải dứa sinh thái minh bạch nguồn gốc Việt đầu tiên được sản xuất quy mô lớn, khép kín dưới sự hợp tác chiến lược giữa Bảo Lân Textile và Ecofa Việt Nam. Từ nguồn Tơ Dứa (pineapple cottonized fiber) sẵn sàng kéo sợi & sợi pha trộn, Bảo Lân Textile tạo ra các sản phẩm sợi & vải dứa Ananas số lượng lớn đi (kèm giải pháp R&D) phục vụ cho ngành dệt, may mặc, thời trang, nội thất…

2.1. Quy trình biến lá dứa thành sợi vải dứa Ananas

Quá trình tái chế lá dứa thành nguyên liệu dệt mang tên Ananas gồm các bước:

– Hợp tác với nông dân và các hợp tác xã ở Điện Biên, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Tiền giang để thu hoạch lá dứa.

– Tách xuất xơ dứa thô từ lá (không sử dụng hóa chất tẩy xơ) tại vùng nguyên liệu trồng bằng máy bán tự động và dây chuyền tách tự động do Ecofa Việt Nam sáng chế, nhằm loại bỏ thịt lá dứa, chỉ giữ lại phần xơ sợi có chiều dài và màu sắc đồng đều.

– Vận chuyển xơ thô về nhà máy để tiến hành “bông hoá” xơ thô thành tơ (cottonized fiber). Quá trình đòi hỏi sử dụng các thiết bị chuyên dụng để loại bỏ tạp chất, hemicellulose, lignin, pectin… Kế tiếp, tiến hành các công đoạn như cắt, mở, chải,.. xơ thô thành tơ “bông” cơ bản có chiều dài, độ mảnh, độ bền, độ ẩm,… tương tự như tơ cotton.

Đây là bước quan trọng, quyết định thành công của ý tưởng “sản xuất đại trà sợi vải dứa cho người dùng đại chúng”. Bởi các phương thức kéo sợi bằng xơ dài và “bông hoá” xơ dứa thủ công truyền thống không thể tạo ra tơ dứa đủ tiêu chuẩn với quy mô lớn để đưa vào nhà máy sợi, dệt. Thực tế, nhiều đơn vị khởi nghiệp trong khu vực đã thất bại và đang gặp khó khăn ở công đoạn này. Nhưng Ecofa Việt Nam đã hoàn thiện hệ thống và quy trình thiết bị chuyên dụng do mình sáng chế. Từ đó, tạo ra thành quả đột phá cho các bước tiếp theo.

– Tơ dứa sau khi “bông” đạt tiêu chuẩn sẽ đưa vào nhà máy kéo sợi. Sợi dứa Ananas có thể pha trộn tùy chỉnh với các sợi sinh thái khác, như: bông hữu cơ (organic cotton), lụa, len, bamboo Biocell…

– Sợi Ananas có thể dệt đa dạng chất liệu vải phổ biến: jean, thun, khăn lông, vải dệt thoi, vải dệt kim… phục vụ mọi hoạt động của đời sống: từ may mặc đến phụ kiện, dệt gia dụng và cả trang trí nội thất…

>>> Xem thêm: Vải Dứa Đã Ứng Dụng Vào Thời Trang Đời Sống Như Thế Nào?

2.2. Ưu điểm của sợi vải dứa Ananas originated-in-Vietnam

• Nguyên liệu tự nhiên hoàn toàn tại Việt Nam: Sợi vải Ananas được sản xuất từ nguồn nguyên liệu xơ thô tách xuất tự nhiên từ lá dứa thu hoạch trên các đồng dứa Việt Nam.
• Giải pháp tách xơ không hóa chất tẩy xơ: Bảo toàn đặc tính tốt tự nhiên từ xơ dứa thô sang tơ dứa sau khi “bông”, làm nên sợi dứa Ananas dai, khỏe, mịn, dài & mảnh đồng đều, giàu tính năng tốt tự nhiên. Nhờ vậy, vải dứa Ananas êm mượt, mềm mại, đàn hồi, bền chắc hơn (so với phương pháp tách xơ thủ công).
• Kiểm soát tính thân thiện từ canh tác: Với “Giải pháp tái chế rác thải nông nghiệp trồng dứa thành sợi vải và một số sản phẩm khác”, Ecofa – đối tác sản xuất Tơ Dứa độc quyền cùng chúng tôi là đơn vị làm việc trực tiếp với người nông dân trồng dứa Điện Biên, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Tiền Giang… kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất không sử dụng hóa chất, hoàn toàn dựa vào quá trình cơ học như đánh bông, ngâm và tách xơ cơ bản, giúp đảm bảo sản phẩm an toàn cho môi trường và không gây hại cho hệ sinh thái.
• Minh bạch nguồn gốc xuất xứ nguyên liệu, lợi thế từ chuỗi cung ứng này là khả năng chủ động tinh chỉnh chất lượng và thời gian R&D sản phẩm sợi vải theo yêu cầu riêng của từng nhãn hàng, nhà sản xuất. Tất cả đều được thực hiện tại Việt Nam. Mục tiêu là mang đến trải nghiệm tốt nhất cho người dùng đại chúng.

3. Tính năng Ananas ưu việt hơn sợi vải dứa thủ công

Nhược điểm của vải dứa thủ công:

Bản chất xơ dứa cứng, cộng thêm các giới hạn về công cụ, thiết bị, nên vải dứa được làm bằng tay theo phương pháp truyền thống tuy trông mỏng, bền chắc nhưng bề mặt vải hơi thô, khô, thiếu sự mềm mại.

Ananas cải thiện và ưu việt hơn vải dứa thủ công:

Quy trình sản xuất Ananas quy mô lớn được kiểm soát tính thân thiện từ canh tác, đã cải thiện được các nhược điểm của vải dứa làm bằng tay, như:

• Tơ dứa Ananas sau khi “bông” đạt tiêu chuẩn sẽ đưa vào nhà máy kéo sợi và có thể pha trộn tùy chỉnh với các sợi sinh thái khác, như: bông hữu cơ (organic cotton), lụa, len, bamboo Biocell… Điều này cho phép Ananas linh hoạt tinh chỉnh, cải thiện độ mềm, rũ, đanh, cứng của vải.
• Có thể ứng dụng đa dạng kiểu dệt, cho ra nhiều chất liệu vải phổ biến: jean, thun, khăn lông, vải dệt thoi, vải dệt kim…
• Sợi dứa có cường lực cao: Dai, bền hơn so với các loại sợi tự nhiên khác, giúp tạo ra các sản phẩm may mặc và phụ kiện đòi hỏi độ bền theo thời gian.
• Khử mùi & Kháng khuẩn tự nhiên trên sợi: Ananas có khả năng kiểm soát mùi tự nhiên, chống lại sự phát triển của các vi khuẩn và nấm mốc thường tạo nên các loại mùi cơ thể, như:
  • Khử 88% mùi khai (ammonia) 
  • Khử 90% mùi chua hăng (acetic acid)
  • Khử 90% mùi hôi (isovaleric acid)
• Chống UV tự nhiên trên xơ: Chỉ số chống tia cực tím tự nhiên UPF 50+ sẵn có trên xơ, giúp vải sợi dứa Ananas hình thành bản năng kháng UV, tự bảo vệ trước ánh nắng mặt trời.
• Bền và giữ màu: Kết cấu tơ dứa Ananas mảnh, dài, tròn mịn, đàn hồi, dẻo dai. Không dễ sờn rách. Bền chắc. Giữ màu lâu. Ít nhăn hơn sợi vải dứa sản xuất bằng tay.
• Thoáng khí: Sợi vải mỏng nhẹ. Khả năng chuyển nhiệt linh hoạt, có thể đồng thời giảm nhiệt làn da, phù hợp với khí hậu nhiệt đới.
• Hút ẩm tốt. Nhanh khô
• Phân hủy tự nhiên. Thân thiện môi trường.

Các tính năng này được chứng nhận bởi Viện Nghiên cứu Dệt may TP. HCM (VTRSI-TTC) và Tổ chức Kiểm tra & phân tích kỹ thuật Nissenken (Nhật Bản).

Bảo quản Ananas:

Như các dòng vải tự nhiên khác, sử dụng và bảo quản vải dứa Ananas đòi hỏi sự chăm sóc nhẹ nhàng hơn các vải thông thường:

– Giặt tay hoặc máy ở chế độ nước bình thường (không nên chọn giặt nước nóng, sẽ ảnh hưởng màu sắc vải).

– Không sử dụng hoá chất tẩy rửa mạnh.

4. So sánh vải dứa Ananas với các chất liệu phổ biến khác

Là sản phẩm mới thành công nghiên cứu sản xuất đại trà, nên độ mềm mại, nhẵn mịn của vải dứa Ananas chưa thể so sánh với các chất liệu lâu đời như cotton, bamboo… Ngoài ra, do đặc thù của xơ dứa nên việc sản xuất vải dứa 100% chỉ được thực hiện theo yêu cầu riêng, chưa thể sản xuất sẵn quy mô lớn để cung cấp đại trà.

Tuy nhiên, với những đặc điểm độc đáo của riêng mình, Ananas có các lợi thế so với các chất liệu khác:

So với cotton

• Nguồn cung: Đa phần cotton đều phải nhập từ nước ngoài, trong khi vải dứa Ananas originated-in-Vietnam nên có nguồn nguyên liệu sẵn trong nước.
• Thân thiện với môi trường: Quy trình sản xuất không dùng hóa chất tẩy xơ, thân thiện hơn quá trình canh tác và sản xuất cotton.
• Tính năng: Khả năng khử mùi, khử khuẩn và chống UV tự nhiên từ xơ của dứa tốt hơn so với Cotton.
• Độ mềm vải: Vải Cotton mềm hơn vải dứa.

So với Linen, Ramie

• Nguồn cung: Nguồn nguyên liệu Linen và Ramie hiện tại vẫn phải nhập khẩu từ nước ngoài (Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan,…).
• Thân thiện với môi trường: Quy trình sản xuất Linen và Ramie vẫn còn sử dụng hóa chất.
• Tính năng: Khả năng khử mùi, khử khuẩn và chống UV tự nhiên từ xơ của dứa tốt hơn.
• Độ mềm vải: Vải dứa mịn và ít nhăn hơn Linen; còn Ramie thường thô cứng và dễ đổ lông.

5. Lời kết

Vải dứa – di sản văn hóa của Đông Nam Á, nay đã được Bảo Lân Textile, W.ELL Fabric, Greenyarn và các đối tác tiên phong phát triển quy mô lớn tại Việt Nam.

Sự xuất hiện của Ananas đánh dấu lần đầu tiên, Việt Nam sở hữu một chất liệu dệt may sinh thái originated-in-Vietnam có nguồn gốc xơ thực vật. Theo bà Nguyễn Thị Tuyết Mai – Phó Tổng thư ký Hiệp Hội Dệt May Việt Nam (VITAS) “Việc sản xuất đại trà vải dứa không chỉ tác động tích cực đến nhu cầu và sự phát triển của ngành dệt may sinh thái trong nước nói riêng và thế giới nói chung; mà mở ra bước ngoặt lớn cho việc hợp tác giữa ngành nông nghiệp trồng dứa và sự phát triển Thời Trang Xanh của Việt Nam.”

Thông tin liên hệ đặt vải dứa:

• Hotline: (+84) 857902535 – WhatSapp/Zalo
• Email: hello@wellfabric.com